Een zekere leeftijd

"Hallo Janny, hoe is het met jou?" vroeg de dame van misschien 80 jaar aan mijn moeder, toen wij de poli uitliepen. "Hé Gerda, wat leuk om je te zien", antwoordde mijn moeder. Buiten bij de auto, vroeg ik wie dat was. "Oh, zij zat bij mij in dezelfde klas op de lagere school." En die had ze daarna zeker wel vaker gezien? "Nee hoor, na het achtste* leerjaar ben ik haar nooit meer tegengekomen."  65 jaar zagen ze elkaar niet, en ze herkenden elkaar ogenblikkelijk.

Ik was een jaar of dertig, en mijn moeder dus ongeveer 63, toen zij op de drukke Princestraat in het centrum van Katwijk iemand tegenkwam die zijn van vroeger kende. Ze stonden gemoedelijk met elkaar te praten en ik hield me beleefd afzijdig. Op een bepaald moment vraagt de kennis uit het verre verleden: "en dat is zeker je man?". Of ik eruit zag als mijn moeders toyboy, of dat deze mevrouw nu toch wel echt een bezoek aan een opticien moest brengen, ik weet het niet. Het inschatten van leeftijd is geen gave die iedereen onder de knie heeft.

En vaak moet je er ook voorzichtig mee zijn. De tijd dat vrouwen geheimzinnig deden over hun leeftijd ligt gelukkig achter ons. Maar als een vrouw je vraagt om haar leeftijd te raden, weet elke man dat je behoorlijk moet jokken om er zonder kleerscheuren vanaf te komen. Lastiger wordt het als je de vraag krijgt van twee vriendinnen "wie denk je dat de oudste van ons is?" Dat is een valkuil, waar je niet in moet stappen. Je zal het per definitie fout doen - ook al heb je het goed. Ik weigerde een antwoord. Gelukkig maar, want in mijn gedachten zat ik er helemaal naast.

Hinten Lyceum, vorne Museum

Soms doen mensen als ze jong zijn dingen, waarvan ze op dat moment niet inschatten dat je daar tot in lengte van jaren aan vastzit. Ik zag eens een vrouw, die ongetwijfeld in de tijd dat zij nog jong, slank en strak was, op haar onderrug over de volle breedte een vogel met uitgeklapte vleugels had laten tatoeëren. Maar nu was daar de middelbare leeftijd, en de vogel kon geen weerstand meer bieden aan de zwaartekracht, de punten van de vleugels op de kwabben rond haar middel leken naar beneden te wijzen. Het was een triest gezicht. Zou er ooit iemand zijn die het tegen haar durft te zeggen? Dat was in de thermen van Bad Oeynhausen, Duitsland, het land waar 'hinten Lyceum, vorne Museum' een gevleugelde uitspraak is, maar die voor deze mevrouw niet opging.
Waar dat gezegde wel opgaat is in sjieke omgevingen als Baden Baden. Zelden zoveel vrouwen met hoog geföhnde en geblondeerde haren gezien als daar. Maar als ze zich omdraaien vertelt het gezicht een totaal ander leeftijdsverhaal. De lokale kappers en de talloze dure kledingzaken moeten daar goede zaken doen. Maar een gang naar een kliniek voor een cosmetische behandeling in de dure Mercedes is kennelijk echt niet chique.

Rare jongens, die Amerikanen

Tijdens een roadtrip in de VS, met mijn neef die 17 jaar was, stapten we een supermarkt binnen. Naast wat boodschappen, had ik twee blikken bier in het mandje had gelegd. Maar dat mocht niet zomaar. De jongen achter de kassa zei dat ik niet kon afrekenen, zolang de minderjarige neef erbij was. Die moest buiten gaan staan. Terwijl hij buiten door het raam naar binnen keek en ik meende nu te kunnen betalen, ging dat nog niet. De kassamedewerker vroeg naar mijn ID - en staarde op mijn paspoort om vast te stellen dat ik inderdaad meerderjarig was. Ik was 42. Een jaar later, in datzelfde vreemde land, kocht ik kleding in een winkel met de indrukwekkende naam Carson Pirie Scott - een soort Amerikaanse Bijenkorf. De behulpzame kassamedewerker van Carson Pirie Scott had een duidelijk ander inschattingsvermogen dan de jongen van de eerder genoemde supermarkt. Toen ik mijn credit card gaf om af te rekenen, vroeg de jongeman of ik nog in aanmerking kwam voor een 'senior citizen discount'. Het was geen grapje.

Retro

Natuurlijk had het mij aan het denken moeten zetten. Iets aan mijn uiterlijk moeten doen. Een paar jaar later vergaapte ik mij op de personenauto RAI aan de Opel Adam. Die stond daar te pronken in een beige met wit kleurenschema. Het pr-hittepetitje dat door Opel was ingehuurd en op mij af huppelde vroeg wat ik van de Adam vond. Mooi hoor, zei ik, maar ik vind vooral de kleurcombinatie geslaagd. "Ja, hè", was haar reactie. "Retro. Helemaal uw stijl."

60 jaar

Maar ook je eigen familie kan onverbiddelijk zijn. Ondanks het leeftijdsverschil van 25 jaar, gaan mijn neef en ik al sinds jaar en dag samen naar de sauna. Tijdens een zo'n bezoek waren de meeste overige gasten toch wel van een zekere leeftijd. En zeker ouder dan mijn neef, die er met zijn gespierde fysiek aanmerkelijk anders uitzag dan het gros van de bezoekers dat daar rondliep. Hij zat naast mij op een bank en nam de parade van hangborsten en halverwege de knieën uitgezakte testikels in ogenschouw. Zijn woorden waren legendarisch. "Veel oude mensen hier. Ik denk dat de meesten toch wel zo'n 60 jaar zijn." Het duurde een paar seconden, voordat hij met een verschrikte blik naar mij keek. 

* In de vooroorlogse jaren kon je na de zesde klas er nog twee jaar aan vastplakken, waar je dan bijvoorbeeld Engels leerde.